Vazdušna banja

Planina Zlatar poznata je po očuvanoj prirodi, prostranim četinarskim šumama i mirisnim planinskim livadama koje se smenjuju sa blagim proplancima i vidikovcima. Ovaj predeo odlikuje izuzetno čist i svež vazduh, zbog čega Zlatar s pravom nosi naziv „vazdušna banja“. Blaga klima i velika koncentracija kiseonika čine ga idealnim mestom za odmor, oporavak i boravak u prirodi tokom cele godine. Posebnu lepotu Zlatara upotpunjuju brojni vidikovci sa kojih se pružaju panoramski pogledi na okolne planine, šume i doline, kao i na vijugave tokove reka u podnožju. Spoj netaknute prirode, tišine i prostranstva čini Zlatar jednim od najlepših i najprijatnijih mesta za boravak u prirodi u Srbiji.

Specijalni rezervat prirode Uvac

Na oko deset kilometara od Nove Varoši, na planini Zlatar, nalazi se Specijalni rezervat prirode Uvac – jedno od najlepših prirodnih bogatstava Srbije. Izgradnjom tri brane na reci Uvac formirana su tri jezera: Uvačko (Sjeničko), Zlatarsko (Kokin Brod) i Radoinjsko.

Uvačko jezero, dugo oko 27 kilometara i duboko do 108 metara, posebno se izdvaja svojom lepotom. Na njemu se nalazi vidikovac Molitva, sa kog se pruža jedan od najlepših pogleda na meandre kanjona Uvca.

Čiste vode jezera bogate su ribljim fondom, pa se u njima može pronaći čak 11 vrsta riba, među kojima su klen, šaran, skobalj, potočna i jezerska pastrmka, mrena i mladica.

Najveće atrakcije ovog područja su veličanstveni meandri, pećine, kao i mogućnosti za avanturu – vožnju čamcem, kajakom ili splavarenje. Posebnu vrednost ima Uvački pećinski sistem, jedan od najdužih u Srbiji, sa ukupnom dužinom od 6185 metara. Čine ga Ušačka i Ledena pećina, kao i jedna jama, bogate impresivnim pećinskim nakitom.

Simbol Uvca je beloglavi sup (Gyps fulvus), impresivna i zaštićena vrsta lešinara koja je nekada bila na ivici nestanka. Tokom devedesetih godina prošlog veka na ovom području zabeleženo je svega sedam jedinki, što je predstavljalo ozbiljnu pretnju za opstanak vrste u Srbiji. Zahvaljujući posvećenom radu stručnjaka, zaštiti prirodnog staništa i organizovanom hranjenju ovih ptica, populacija je postepeno počela da se oporavlja.

Danas broj beloglavih supova na Uvcu dostiže oko pet stotina jedinki, što ovu koloniju čini jednom od najvećih u Evropi. Oni naseljavaju strme litice kanjona reke Uvac, gde prave svoja gnezda i bezbedno podižu mladunce. Sa rasponom krila koji može dostići i do 2,8 metara, beloglavi sup spada među najveće ptice letačice na ovom području i predstavlja pravi simbol divlje, netaknute prirode.

Osim svoje veličine i upečatljivog izgleda, ova vrsta ima i izuzetno važnu ulogu u ekosistemu. Kao prirodni čistači, beloglavi supovi hrane se ostacima uginulih životinja, čime sprečavaju širenje zaraza i doprinose očuvanju zdravlja prirodnog okruženja. Danas su ne samo zaštitni znak Uvca, već i primer uspešne borbe za očuvanje biodiverziteta.

Znamenitosti

Zlatar nije poznat samo po svojim prirodnim lepotama, već i po bogatom kulturno-istorijskom nasleđu koje svedoči o dugoj tradiciji i duhovnosti ovog kraja. U njegovoj blizini nalaze se brojne znamenitosti koje upotpunjuju boravak i pružaju uvid u istoriju i kulturu zapadne Srbije.

Među njima se izdvajaju Manastir Mileševa, poznat po čuvenoj fresci Belog anđela, zatim Manastir Davidovica i Manastir Banja, koji predstavljaju značajne duhovne i istorijske centre ovog područja. Ovi manastiri vekovima su bili mesta okupljanja, obrazovanja i očuvanja kulturnog identiteta.

Posebnu vrednost imaju i crkve brvnare u selima Kućani i Radijevići, koje svojom jednostavnom arhitekturom i autentičnim izgledom oslikavaju tradiciju i način života lokalnog stanovništva. Značajno mesto zauzima i Manastir Dubnica, koji svojim mirnim okruženjem i skladom sa prirodom privlači posetioce u potrazi za odmorom i duhovnim mirom.

Zahvaljujući ovakvom spoju prirodnih lepota i kulturne baštine, Zlatar predstavlja jedinstvenu destinaciju koja nudi sadržajan i raznovrstan doživljaj.